صفحه اصلی / ۱۴۰۵ / اسد

«هرچند روان جمعی جامعه‌ی ستم‌کشیده و تحقیرشده تلاش می‌کند که خاطرات تلخ و ناگوار را به ناخودآگاه جمعی انتقال دهد تا از بار رنج و ملال آن بکاهد و تداوم حیات جمعی را سهل‌تر و آسان‌تر نماید اما تجربه‌پذیری و استفاده از حافظه تاریخی برای بهره‌مندی از تجربه‌های گذشته ایجاب می‌کند که نباید بگذاریم که ناخودآگاه جمعی در این امر موفق گردد و خاطرات رویدادهای تلخ و مجموعه کنش‌ها و واکنش‌های انسان‌های فعال در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی را به ناخودآگاه جمعی انتقال داده و امکان و ظرفیت تجربه‌پذیری را به بایگانی تاریخ و به خلوت‌خانه‌ی فراموشی بسپارند.»

«طالبان از نخستین روزهای بازگشت به قدرت، به جای آن‌که به مقتضیات یک جامعه‌ی متکثر، رنج‌دیده و نیازمند آشتی ملی پاسخ دهند، راه حذف و انقباض را در پیش گرفتند. آنان افغانستان را نه به مثابه‌ی یک ملت رنگارنگ با حقوق برابر، بلکه چونان قلمرویی برای اعمال اراده‌ی یک‌جانبه‌ی خود نگریستند. حاصل این نگاه، چیزی جز استقرار تدریجی یک نظام بسته، سخت، غیرپاسخ‌گو و بی‌اعتنا به کرامت انسانی نبوده است. هرچه زمان گذشته، این ساختار به جای نرم‌تر شدن، خشن‌تر شده؛ به جای عاقلانه‌تر شدن، لجوج‌تر گردیده؛ و به جای نزدیک شدن به مردم، از آنان دورتر افتاده است.»

«این روزها از تهاجم زیاد و گوناگون فاصله‌ها و همدلی‌ها شگفت‌زده هستم. رخدادهای بسیار ناگوار این روزها و کنش‌ها و واکنش‌های پیرامون آن مایه‌ی شگفتی‌های زیادی است. هجوم فاصله‌ها نسبت به این موضوع، خود را با نمایش‌ها و واکنش‌های غیراخلاقی نشان داده‌اند. هجوم همدلی‌ها در فرم تجلی عاطفه‌ها بروز و ظهور یافته است. عده‌ای از این‌که هم‌وطنانشان را دولت‌های متجاوز خارجی کشته‌اند به جشن و پای‌کوبی و رقص و شادی پرداختند. این مساله از عجایب روزگار است که شاید در طول تاریخ چنین واکنشی در جوامع بشری دیده نشده باشد.»

«طالبان با تکیه بر سیاستِ «ترسِ پیش‌گیرانه»، هرگونه نشانه‌ی حیاتِ مدنی را سرکوب می‌کنند این خشونت، نه تنها به صورت فیزیکی بر پیکره‌ی مخالفان و منسوبین به نظام‌های پیشین وارد می‌شود، بلکه به صورتِ «انسدادِ فرهنگی» نیز تجلی می‌یابد. بستنِ دهه‌ها رسانه‌ی غیردولتی، از تلویزیون تمدن گرفته تا ده‌ها رسانه‌ی دیگر، نشان‌دهنده هراسِ بنیادینِ قدرت از «کلام » و «تصویر» است. در دنیای امروز، وقتی حقِ گفت‌وگو و حقِ دیدن از مردم سلب شود، جامعه به یک «جزیره‌ی تاریک» بدل می‌گردد که در آن، تنها صدایِ تک‌خوانِ حاکمیت طنین‌انداز است.»

«در این لحظه‌ها آرزو می‌کنم که کاش زمان متوقف می‌شد و روز موعود وداع با پیکر رهبر شهید فرانمی‌رسید و با آن پیکر بی‌جان وداع و خداحافظی نمی‌کردیم و آن ماه شب‌های تار بی‌کسی و تنهایی را به خاک نمی‌سپردیم و آن پیکر بی‌جان هرچند که دیگر جان ندارد و با ما و مردمش سخن نمی‌گوید اما حتی همان پیکر بی‌جان نیز تکیه‌گاه دل ما است تا آن پیکر در میان هست احساس می‌کنیم که آن پدر تا هنوز در میان ما هست و سایه پرمهرش را حس می‌کنیم و مایه تسلی خاطر ما است. اما دریغ و افسوس که این آرزو، یک آرزو است و زمان علی‌رغم سنگینی‌اش می‌گذرد و آن روز موعود فرامی‌رسد.»

«در دنیای معاصر، محرم همچنین می‌تواند پاسخی به بحران قدرت باشد. یکی از مسایل بنیادین عصر جدید، تمرکز قدرت بدون مسوولیت‌ اخلاقی است. در بسیاری از جوامع، قدرت سیاسی، اقتصادی یا رسانه‌ای می‌تواند حقیقت را تحریف کند و صدای مظلوم را خاموش سازد. عاشورا به‌مثابه‌ی یک الگوی تاریخی نشان می‌دهد که مشروعیت قدرت، صرفا‌ در اقتدار ظاهری آن نیست، بلکه در عدالت، صداقت، و پایبندی به کرامت انسان معنا پیدا می‌کند. ازاین‌جهت، پیام محرم با مفاهیمی چون حقوق بشر، عدالت اجتماعی، آزادی مسوولانه و نقد استبداد، هم‌افق است.»