چه کسانی بازنده میدان خشونت‌اند؟

خشونت در میان جوامع انسانی همواره با انواع مختلفش حضور داشته و مرتباً در هر کشوری که بستر حضورش فراهم بوده تغییر مکان داده است. همین وجود دایمی خشونت در میان ملت­ها، پشتوانه نظریه­ی شده است که خشونت را امر ذاتی انسان تلقی نماید؛ چنانچه هابز این دیدگاه را تقویت نموده است. اما قطع‌نظر از صحت و بطلان این نظریه، باید گفت خشونت بازی‌ای است که همواره زندگی گل سرسبد آفرینش(انسان) را به بازیچه گرفته و جهنم موعود را در همین زمین خاکی نشان داده است. حال پرسش این است که در این بازی با آتش مرگ، چه کسی بازنده یا برنده است؟ «اگر برنده­ای وجود داشته باشد.»

تاکنون جوامع بشری چهره­‌های گوناگون خشونت را، خصوصا در حوزه سیاست تجربه کرده‌اند. این چندگانگی بیش از این‌که معلول ذات خشونت باشد، آفریده ابزار و روش‌های است که با تحول تدریجی وضعیت کلی بشر، ابزار و روش خشونت نیز تغییر نموده و خود را هماهنگ ساخته است. اما آنچه امروز جهان اسلام را نشانه رفته است، کاملاً چهره متفاوت، به کارگیری ابزارها و روش­های جدید خشونت است که بارنگ‌آمیزی جهاد دینی نیز همراه شده است. این آمیختگی همان برداشت­های متعصبانه قومی و نژادی از دین است که در تعالیم اسلام محمد(ص) تقرر یافته است. ازاین‌رو، هر جا اختلافات قومی، نژادی، مذهبی و سیاسی‌ای وجود داشته باشد، امکان حضور و رشد بیشتر خشونت نیز وجود دارد.

ازآنجایی‌که تاریخ افغانستان نیز سابقه خشونت­‌های خون‌باری را در سینه دارد، بازهم خشونت در این کشور حساب ویژه بازکرده و این بار به نام داعش یا دولت اسلامی به میدان آتش‌افروزی علیه مردم نیمه‌جان این سرزمین پا گذاشته است. تردیدی نیست که حضور چنین جریان‌های خشن در نبود تدبیر لازم برای پیش‌گیری از نیات شوم آن‌ها، موجب بروز حوادث دردناکی مانند ترور، کشتار و گروگان‌گیری خواهد شد. اما این‌که چه کسی برنده یا بازنده این بازی با مرگ خواهد بود، هرکسی از زاویه خاصی تحلیل کرده است. شاید برخی چنین تحلیل نمایند که با حضور فعال یا نیمه فعال داعش در افغانستان، یک قوم خاص قربانی اولیه عمل خشونت­بار این گروه بوده و طبعاً بازنده میدان خواهد بود. اما آنچه تاکنون نشان داده به فراگیر بودن تهدیدات داعش برای کل مردم افغانستان صحه گذاشته است نه قوم خاص.

بارزترین نمونه فراگیر بودن فجایع انسانی از سوی داعش که همه اقوام را در برگرفته و امنیت ملی را به مخاطره ­انداخته است، سربریدن عده‌­ای از مردم در قندهار، ترور و تخریب اماکن مقدسه در لوگر و ربودن ۳۱ نفر مسافر بی‌گناه در مسیر قندهار و کابل است. هرگونه اقدامات ویرانگر از سوی این گروه تندرو، نشانه توحشی است که حدومرز معینی از قوم و نژاد نشناخته است. بلی، مسلم آسیب‌پذیری برخی از اقوام بیشتر از برخی دیگر است، ولی سخن در این است که حضور گروه­‌های افراطی­ چون داعش که امنیت، صلح و آرامش مردم افغانستان و امنیت ملی را تهدید می‌نماید، زنگ خطری عمومی است که باید عمل پیشگیرانه عمومی را در پی داشته باشد.

دولت نو پای وحدت ملی در عین کاستی­‌های که ممکن است داشته باشد، سپیده دمی است که تازه می‌خواهد آسمان تاریک افغانستان را با پیام برادری و برابری روشن کند، به‌شدت مورد هدف داعش بوده که باوجود اندک فاصله­‌های قومی، نژادی و مذهبی این سپیده‌دم را کم‌فروغ نمایند. در چنین شرایط حساس که دشمنان اصلی مردم افغانستان پشت جریان‌­هایی چون داعش چهره پنهان نموده است، و در پی اجرای بازی‌های مرگ‌بار ترور و تخریب است، وظیفه دولت وحدت ملی، و نیز همکاری همه‌جانبه تمام اقوام افغانستان را با دولت جوانش بیش‌ازپیش سنگین و سنگین‌­تر می­نماید.

بنابراین، از هر زاویه­ای که تحلیل کنیم به این باور نزدیک می­شویم که در صورت عدم اتحاد ملی در برابر این جریان خطرناک، بازنده اصلی این خشونت­ها که هرروز در افغانستان لباس عوض می­‌کند، جز مردم افغانستان کسی دیگری نخواهد بود؛ مردمی که به درازای تاریخشان در جهنم سوزان خشونت­های قومی، نژادی و ظلم بی­حد ظالمان سوخته و ساخته‌اند، همیشه در عرصه­ بازی‌های مرگبار سیاسی بازنده بوده و اکنون هم بازنده خواهد بود.

شواهدی که گفته‌­های فوق را تایید می‌­کند، وضعیت نامناسب فعلی این مردم، چه در داخل و چه در خارج از کشور است که نشانه روشن از این باخت و بازندگی همیشگی مردم است. حال اگر دولت و ملت با هماهنگی کامل، خطر چنین جریان‌­های آتش‌افروز را با نگاه ملی تجزیه‌وتحلیل نکنند، بازهم بحران­­‌های آدم‌کشی و غارت‌گری مردم افغانستان را به تجربه جدید ناکامی‌­ها روبرو ساخته و در آتش اختلافات، دسته‌بندی‌های قومی و سیاسی خواهد سوزاند. آنگاه است که هم سیاسیون و هم ملت بی‌چاره معنای واقعی باخت و بازندگی در میدان خشونت را با تمام وجود لمس خواهند کرد. پس باید عزم ملی را جزم نموده و به‌اتفاق هم، زمینه یک زندگی خالی از خشونت را فراهم نماییم.