مادر درد و رنج، درد و رنجش را به تاریخ سپرد!!
مادر شهید مزاری بعد از یک قرن تحمل درد و رنج، درد و رنجش را به تاریخ سپرد و خود سبک‌بال این دنیای پررنج و محنت را ترک گفت و به آرامش ابدی رسید. مادری که در تمام دوران زندگی و در همه فرازوفرود پرمشقت روزگار و در همه پستی‌وبلندی‌های ایام جز رنج و محنت و جز غم و اندوه چیزی دیگر را به تجربه ننشست و هر چه در مدت حیات خود دید غم بود و اندوه، رنج بود و محنت، درد بود و مشقت و …. . مادری کلا نقش بسیار پردردسر، سخت و دشوار و همراه با رنج و مشکلات بی‌شماری است اما این نقش هم از جایی به‌جایی و از کشوری به کشوری، از فرهنگی به فرهنگی، و از محیطی نسبت به محیطی فرق می‌کند. در کشور افغانستان که سرزمین درد و رنج، محنت و مشقت است درد و رنج مادر دوچندان است. مادر هزاره بودن این درد و رنج را صدچندان کرده و تحمل بار خستگی‌های روزگارش را دشوارتر.!!
مادر شهید مزاری مادر یک شخص تنها نبود بلکه او مادر یک تاریخ بود. مادری تاریخ مردم زجردیده و ستم‌کشیده‌ای که جز فاجعه و دهشت و جز کشتار و جنایت و جز بی‌رحمی و قساوت چیزی در حافظه نداشته و ندارد. او نه‌تنها از گذشته خون‌بار و فاجعه‌بار می‌آمد که دریای از رنج‌ها، دردها، اندوه‌های روزگارش را چشید و باآن‌همه مصیبت و محنت لحظه‌لحظه سوخت و با سوختن خویش ساخت و چون کوه باوقار و پهن‌دشت بی‌کران سکوت رازآلود و خاموشی غم‌اندود نمود و هرگز لب به شکایت نگشود و این‌همه مصایب و مظالم را صبورانه تحمل کرد و غم تنهایی و فراق فرزندانش چون شهید مزاری و برادرش را در سینه خویش دفن کرد و آن را فریاد نکرد و شیون نکرد و آه و ناله‌ی جان‌سوز را به نمایش نگذاشت تا قامت تاریخ خم و وقار غربت و شکوه نجابت و عظمت سادگی و جایگاه رهبری و موقعیت مردمی نشکند.
او در عین اینکه وارث یک تاریخ سراسر فاجعه و شاهد روزگار سراسر حادثه بود خود نیز تاریخ‌ساز و حادثه‌آفرین بود و تاریخ این قوم را بازاندیشی کرد و در معرض بازآفرینی قرارداد. این نادره زمان، و این مادر دوران با پرورش و تربیت فرزندی چون شهید راه عدالت، برابری و آزادی تاریخ را از نو بنا کرد و از نوبنیاد نهاد و مسیر تاریخ سراسر ظلم، استبداد، تبعیض و تعصب را در بستر جویبار عدالت و برابری و آزادی به جریان انداخت و راه و مسیر دیرین تاریخ را سد و راه و مسیری جدیدی پیش روی تاریخ و مردمشان قرارداد و عزم و آهنگ نو را برای پیمودن، راه‌نو ساز کرد و افق جدیدی در فضای انحصار و خفقانی کشور باز و امید روشنی در دنیای تاریک خلق، و خلق و تاریخ سرزمین خویش را مدیون زحمات، ایثار، فداکاری و ازخودگذشتگی‌اش کرد و خود به ابدیت پیوست و ابدی و جاودانه گردید.
مادر تاریخی مردم ما از طریق تحویل فرزندی همچون شهید مزاری به جامعه، نقش بسیار برجسته و تاثیر بسیار خجسته در تاریخ این مرزوبوم داشت و سرنوشت جمعی مردم ستمدیده و قربانی‌ای تبعیضات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، را دگرگون کرد و بار دیگر هزاره‌ها را از حاشیه به متن تاریخ و از انزوا و انکار وارد معرکه تعیین سرنوشت اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی نمود و دشنام بودن هزاره را از ذهنیت‌ها زدود و عزت و اعتمادبه‌نفس را به او پس داد و هزاره را هزاره ساخت و هویت گریزی‌اش را مهار و به او هویت اصیل و تاریخی‌اش را معرفی و به آن آشنا کرد. مردم هزاره پیش از اینکه هزاره باشند شیعه، سنی، اسماعیلی بودند. درحالی‌که شیعه بودن هویت یک‌بخشی از هزاره‌ها است نه تمام هزاره‌ها. امروزه تمام هزاره‌ها اعم از هزاره‌های شیعه دوازده‌امامی، هزاره‌های اسماعیلی و هزاره‌های سنی همه پیش از اینکه خود را با مذهبشان تعریف نمایند با قومشان خود را معرفی و خود را هزاره می‌دانند و همگی‌شان با هویت قومی خود می‌زیند بدون اینکه هویت قومی‌‌شان با هویت مذهبی‌شان در تضاد و تقابل قرار بگیرند.
مادر شهید مزاری که ازجمله مادران تاریخ‌ساز کشور است هم از طریق فرزند شهیدش مزاری بزرگ روی تاریخ تاثیر گذاشته و تاریخ‌ساز گردید و هم از طریق انتخاب زندگی شخصی به شکل ساده (بدون بوریا در زمین و بدون ستاره در آسمان)، همچون مردم عزیزش، الگوی تاریخی برای تاریخ گردید. در دوره و زمانه‌ی که همه مدعیان رهبری و دلسوزی به خلق، به زراندوزی، شهرک‌سازی، و حرمسرا‌گرایی و معامله با خون و رای مردم رو آورده به فریب خلق خدا مشغول و همچون انگل، خون مردم را بی‌پروا و بی‌مهابا می‌مکند و از طریق معامله با سرنوشت سیاسی، اجتماعی، و …. مردم به کاخ‌های مجلل و نوکران وفادار و دست‌بوسان مفت و رایگان و غلامان مطیع و کنیزان متنوع و بی‌شماری دست‌یافته ثروت و کبکبه و دبدبه‌شان را به رخ می‌کشند؛ شیوه‌ی زیستن این مادر داغدار تاریخ، چقدر شکوهمندانه و باعظمت و زیبا و سرشار از علو و استغناست!! که هر انسانی ناگزیر در پیشگاه چنین انسانی وادار به تعظیم و کرنش و تکریم می‌گردند. آری این مادر تاریخ‌ساز با همه دردها و رنج‌های تاریخی و با تمام اندوه‌های عمیق انسانی و با جهانی از عزلت و تنهایی‌اش روز جمعه ۹/۱۱/۱۳۹۴ در آرامگاه ابدی‌اش آرام گرفت و مادر تاریخ‌ساز خود به تاریخ پیوست و درد و رنجی که در طول یک قرن حیات خویش آن را تحمل کرد را به تاریخ سپرد.!!
(
(