غدیر؛ آینه تمامنمای اسلام
دین اسلام بهعنوان کاملترین و جامعترین دین که از سوی خداوند توسط آخرین و برترین فرستاده و رسول خاتم، برای بشریت و در کتاب حکیم قرآن بر مردم جهان فرستاده شد، برنامه و دستورالعمل زندگی بشریت را از آغاز نزول تا قیامت و رستاخیز همگانی در بر دارد. بدیهی است تبیین و تعلیم آموزههای چنین مکتب جامع و گسترده صرفا در توان و از عهده انسانهای کامل که خود با اراده آفریدگار، مصون و محفوظ از خطا و گناه و مبرا از جهالت و نادانی هستند بلکه برخوردار از علوم ماورایی و متصف به صفات متعالی عصمت و مصونیت از خطا و سهو و نسیان میباشند، ساخته است.
خداوند متعال در آیات فراوان از قرآن کریم پیامبرش را دارای علم لدنی و برخوردار از علومی میداند که جز از مقام ربوبی و با تعلیم او ممکن و میسور نیست “و علمک ما لم تکن تعلم” نساء، ۱۱۳ (خداوند تو را علومی تعلیم داد که از راههای غیر الهی ناممکن بود). همچنین رسولش را با صفاتی: کریم، رووف، رحیم، و برخوردار از خلق عظیم معرفی میکند و او را نور و بشارتدهنده و هدایتگر و بیم دهنده و اسوه و مقتدا و الگوی تمام و کمال، راهبر و راهنمای بشریت میداند.
رسول اعظم اسلام (ص) نیز از سپیدهدم وحی و نزول قرآن، تا هنگام رحلت، بار سنگین رسالت الهی را بر عهده گرفت و باتحمل مشکلات طاقتفرسا و تلاش خستگیناپذیر پیام دین و محتوای وحی الهی را به مردم عربستان آن روز و بلکه از طریق معجزه جاودان قرآن به گوش جهانیان رساند. از آنجاییکه سنت قطعی الهی بر موقت و گذرا بودن این دنیا و تداوم حیات جاودان در سرای دیگر (آخرت) قرارگرفته است. خداوند متعال به پیامبرش میفرماید: تو نیز همانند انبیای پیشین از دنیا رحلت میکنی و به جهان ابدی و لقای پروردگارت میشتابی، بنا براین رسالت تعلیم و تبیین دین جاودان و محتوای کتاب ماندگار قرآن را بر عهده جانشین و خلیفه خود اما در شکل ولایت و امامت تعلیم و بیاموز تا آن هنگامیکه توامان در پیشگاه باعظمت خداوندی (قیامت) حاضر شوید.
رسول اکرم (ص) از لحظات نخستین ابلاغ پیام رسالت، مساله وصایت و جانشینی را نیز به مردم اعلام نمود. «حدیث یومالدار» حدیث منزلت، حدیث شریف ثقلین و صدها آیه قرآن کریم و روایات معتبر و متواتر که در مناسبتهای مختلف از پیامبر گرامی اسلام وارد شده است. مرحوم علامه امینی همه این روایات را از منابع اهل سنت در کتاب ارزشمند الغدیر با ذکر منبع و نحوه دلالت آورده است. در تاریخ اسلام چند نقطه عطف مهم را بهطورکلی میتوان یادآوری کرد که در معرفی و گسترش و تثبیت دین مبین اسلام جایگاه والا و اساسی دارند:
یکم) هجرت: هجرت پیامبر اکرم (ص) از مکه به مدینه که منشای تاریخ اسلامی نیز قرار گرفت نقش اساسی در معرفی اسلام و نقطه آغاز توسعه قلمرو آن از محیط کوچک مکه به فضای بزرگتر مدینه که موردپذیرش قبایل مختلف ساکن مدینه و همانطور تهداب دولت اسلامی قرار گرفت و ازآنجا با اعزام سفرا و ارسال نامهها به تمام قدرتهای روز دنیا دین اسلام و پیام اصلی آن در قلمرو بسیار گسترده اعلام و ابلاغ شد.
دوم) فتح مکه: شکلگیری مدینه النبی (ص) و استحکام پایههای اصلی دولت اسلامی در مدینه باعث رعب و وحشت دشمنان سرسخت و مشرکان عنود مکه گشت و در جنگهای مختلف که بین سپاه اسلام و نیروهای مشرکان، رخ داد قوت و قدرت روزافزون اسلام کمکم زمینه فتح مکه را فراهم نمود. پیامبر گرامی اسلام باتدبیر و سیاستگذاریهای هوشمندانه با انعقاد پیمان صلح «حدیبیه» فاصله پیروزی بزرگ و حاکمیت اسلام در سراسر جزیره العرب را بیشازپیش کم و کوتاه نمود. تدابیر بینظیر پیامبر در سال دهم هجرت، سرانجام فتح اعظم مکه و شکست کامل دشمنان را به ارمغان آورد و با سیاست عفو عمومی و رافت الهی پیامبر اعظم (ص) مردم گروهگروه به اسلام روی آوردند و دین مبین و کامل اکنون بر تمام قلمرو عربستان حاکم گردید. و محیط توحیدی مکه و بیتالله الحرام از همه گونه مظاهر شرک و بتپرستی پالایش و پیراسته و طنین روحافزا و حیاتبخش توحید و خداپرستی فضای مکه را عطرآگین نمود و پژواک دلنشین آن نوازش بخش جانهای خسته و طراوت روح و روان مردم را به ارمغان آورد.
سوم) واقعه غدیر: اکنونکه آموزههای فطری و حیاتبخش اسلام بر تمام عربستان حاکم شده است فرستاده بزرگ الهی، از طریق وحی مامور به اعلام و ابلاغ آخرین و مهمترین حلقه رسالت الهی خویش میشود و آن اعلام ولایت و جانشینی امیرالمومنین علی (ع) است. هرچند چنانکه گفته آمد پیشازاین بارها این مهم اعلام و ابلاغ شده است. اما این بار باید در جمع صدها هزارنفری مسلمانان و بدون دغدغه و خوف از کارشکنی معاندان و منافقان صورت بگیرد. زیرا با خاتمیت پیامبر گرامی و جاودانگی و همگانی بودن دین مبین و آموزههای جاودانه آن، تثبیت و تصدی این امر مهم باید در قالب و شکل امامت و ولایت تا هنگامه قیامت ادامه یابد و این مهم در غدیر خم و در هجدهم ذیالحجه سال دهم هجرت و در بازگشت از حجه الوداع به وقوع پیوست.
چهارم) جایگاه و اهمیت غدیر: واقعه غدیر از مهم ترین وقایع تاریخ اسلام است؛ زیرا دراین روز با پیام وحی دین اسلام کامل و نعمت الهی به صورت تام وکامل بر مردم تجلی کرد. انتخاب غدیرخم ازسوی پیامبر اسلام که در جزیره بیابانی و خشک عربستان به صورت نسبی آبگیر و در برگیرنده درختانی بوده است که مناسب توقف سه روزه حجاج به همراه پیامبر بوده است.
الف) ایراد خطبه تاریخی و بسیار مهم پیامبر که در آن از حمد و ثنای الهی و بیان صفات حق تعالی سخن میگوید.
ب) بیان امرمهم دستور الهی و ابلاغ آن
ج) وحی الهی برای مصونیت پیامبر و دین خداوند از فتنه منافقین
د) اعلام پیامبر مبنی بر آخرین حضور او در جمع مسلمانان
ه) بیان اینکه حلال پیامبر تاقیامت حلال و حرام او تا قیامت حرام است.
و) امامت امت اسلامی تا قیامت بر عهده امام علی (ع) و فرزندان اوست
ظ) بیان فضایل وعلوم امیرالمومنین (ع)
ح) انکار ولایت امیرالمومنین (ع) گناه نابخشودنی است
ط) بیان جمله تاریخی «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» پس از اقرار گرفتن از حاضرین براولی بودن خود وعلی از مسلمانان نسبت به خود شان
ی) تاکید چندباره بر وصایت و جانشینی علی (ع)
ک) یادآوری حدیث متواتر ثقلین و پیوند ناگسستنی قرآن و عترت از همدیگر
ل) دعا در حق دوستان و پیروان امام علی (ع) و نفرین بر دشمنان او
م) بیان ختم امامت در مهدی قایم (عج)، از فرزندان امیرالمومنین (ع)
ن) بیان صفات امام مهدی (عج)
و سرانجام فرمان عمومی مبنی بر بیعت با امیرالمومنین علی (ع) بهعنوان ولی امر و امام و جانشین خود و تبریک و بیعت همگان با امام )ع) و مهمترین پیام غدیر که روز تکمیل دین و اتمام نعمت و ابلاغ رسالت الهی و تثبیت دین خدا و رضایت الهی از این امر و اینکه غدیر آینه تمامنما و تجلیگاه اصلی اسلام و دین مبین و جاودانه اسلام است.