اربعین حسینی، روز بازگشت اسرای کربلا به کربلا را گرامی داشته و به روح شهدای آن حادثه دل‌خراش درود فرستاده و به همه پیروان حقیقی و شعاری امام حسین (ع) و زینب (س) آن‌ پیام‌رسان خون برادر و یارانش تسلیت گفته و این روز را گرامی می‌دارم.

بی‌شک حادثه عاشورا یکی از رخدادهای بسیار تلخ و تکان‌دهنده در تاریخ اسلام است. این رویداد آن‌قدر غیرمنتظره و بی‌سابقه بود که جهان اسلام آن روز را تکان داد و بعدازآن حادثه واکنش‌های زیادی را به ارمغان آورد. در میان مسلمانان واکنش‌ها بر اساس عوامل و انگیزه‌های گوناگون متفاوت بوده و از شدت و ضعف برخوردار بوده است. در میان مسلمانان اهل سنت به خاطر تعلق‌خاطر به خلفای وقت واکنش در قبال فاجعه کربلا ضعیف‌تر و در میان مسلمانان شیعه دوازده‌امامی واکنش شدت داشته و تا هنوز که زمانی زیادی از آن رخداد می‌گذرد به خاطر بسترسازی فکری و برساخته‌های اعتقادی و هم‌چنین زمینه‌های تاریخی واکنش‌ها احساسی‌تر و رفته‌رفته بعد وجنبه مناسکی و آیینی به خود گرفته است. انگیزه‌های سیاسی و غرض‌ورزی‌های خلفای وقت باعث شده که تلاش وسیع صورت گیرد که از بار منفی این حادثه کاسته شود و به‌عنوان یک کار اشتباه از سوی یک والی یزید در نظر گرفته شود تا دامن یزید از این جنایت تاریخی و سبعیت انسانی پاک گردد.

حادثه کربلا بسترساز تولد جریانی به‌منظور اصلاح و یا پایان بخشیدن به حاکمیت استبدادی خلافت گردید و بعدازآن قیام‌های علیه خلفای جور شکل گرفت و کشمکش تاریخی در درون مسلمانان ابعاد وسیعی پیدا کرد. درباره چگونگی برخورد با  محرم و حادثه عاشورا شیعیان امامی پایه‌گذار برپایی مراسم یادبود و گرامیداشت به شکل عزاداری، روضه‌خوانی و سینه‌زنی و نذر و … هستند اما اهل سنت صرفا به محکوم کردن و برخی نحله‌هایشان به نذر دادن و روزه گرفتن دهم محرم اکتفا می‌کنند. در میان شیعیان علاوه بر گرامیداشت دهه  محرم، از اربعین که روز بازگشت اسرای کربلا و کاروان زینب کبرا بر سر قبر برادرش امام حسین و عباس علمدار و دیگر شهدای عزیز کربلاست نیز گرامیداشت صورت می‌گیرد. این گرامید‌اشت به شکل برپایی مراسم روضه‌خوانی و عزاداری و… صورت می‌گیرد. این گرامیداشت بعد از سقوط صدام حسین و آزاد شدن زیارت امام حسین رنگ و بویی تازه و بی‌سابقه‌ای به خود گرفته است.

این رنگ و بوی تازه عبارت از این است که شیعیان از اطراف‌واکناف جهان در روزهای نزدیک به اربعین برای زیارت به کربلا تجمع کرده و مانور بزرگی را به نمایش می‌گذارند. این تجمع بزرگ و گسترده هزینه‌های بسیار گزافی را هم از میزبانان (یعنی‌ عراقی‌ها) و هم هزینه‌های سرسام‌آوری از شیعیان و زایرین بر جا می‌گذارد. با توجه به فقر و گرسنگی در میان شیعیان و مصرف هزینه‌های زیاد، واکنش عده‌ای از روشن‌اندیشان جامعه را برانگیخته و بر این روند اعتراض و آن را یک سفر غیرضروری، غیرعقلانی و…  می‌شمارند. عده‌ای دیگر که خیال می‌کنند این تجمع و مانور، نشانه پویایی، قدرت، و نمایش عظمت شیعه است از این رفتار و از این تجمع حمایت کرده و تمام تلاش خود را به خرج می‌دهند تا از آن حمایت و توجیه نمایند. این روزها در گروه‌ها و شبکه‌های اجتماعی پیرامون این موضوع جدل و نزاع‌های فراوانی در جریان است. هرچند در این موضوع سخن زیاد است که در این یادداشت مجال طرحش نیست اما یاد آور می‌شوم همین‌که برخی پیدا شده و این رفتار آیینی و کنش غیرعقلانی را زیر پرسش می‌برند و باعث بگومگو و لو خیلی بهره‌ای از بحث عالمانه و آکادمیک نداشته باشد خودش غنیمت است. این بگومگو شاید زمینه‌ساز تاملی در باورهای گردد که تاریخ به ما سپرده است و مردم هم که بدون زحمت تحقیق و شک ابتدایی در باورهای تاریخی‌اش رفتار و همچنان هزینه‌های مالی می‌کنند و از ابعاد دیگر و عینی‌تر مسلمانی که تعاون و همکاری به ضعفا و فقرا و … است، به خود آیند و چشم‌های خود را بشویند و جوری دیگر به دین بنگرند. برداشت مسلمانان، خصوصا شیعیان از دین فقط برپایی شعایر مذهبی و گرم نگه‌داشتن مراسم آیینی ‌است و بس. امیدوارم که طرح این نوع مباحث فهم و برداشتی از دین را دگرگون کند و شعور اجتماعی و وجدان جمعی را به‌سوی معرفت دینی بکشاند و مردم به دین بدون معرفت کافر گردند و دین را آن طوری فهم کنند که خود دین آن را معرفی کرده است. قرآن با صراحت تمام و کمال هدف ارسال رسل و جنگ و نبرد آنان را نه برپایی نماز و آیین‌های مناسکی و… که برپایی قسط و برابری و برادری اعلام می‌کند. لَقَدْ ارْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ انْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمیزانَ لِیَقومَ النّاسُ بِالْقِسْطِ. به امید آن روز.